Tò he cụ bán mấy đồng

Con mua một chiếc cho chồng con chơi

Chồng con đánh hỏng thì thôi

Con mua chiếc khác con chơi một mình




          Xưa kia, tò he là sản phẩm mang nhiều ý nghĩa: chơi, ăn, cúng, lễ… Cái tên “tò he” cũng tồn tại trong dân gian từ khá lâu, và người làm nghề có ở nhiều nơi, nhưng nổi tiếng nhất vẫn là làng Xuân La (xã Phượng Dực, Phú Xuyên - Hà Tây). Theo lời một cụ già trong làng, nghề nặn tò he có lịch sử hơn 300 năm. Nhưng đến nay, vẫn chưa có thông tin chính xác về cái tò he này có từ bao giờ?

          Ban đầu, người ta gọi tò he là đồ chơi chim cò: các con công, gà, lợn, cá, trâu, bò… những con vật gần gũi với đời sống của cư dân nông nghiệp; Nhưng về sau, sản phẩm thường được gắn với một chiếc kèn ống sậy, đầu kèn có dính kẹo mạch nha, nguyên liệu làm bằng bột gạo hấp chín, màu sắc tươi rói và có nhiều chủng loại. Kèn có thể phát ra một thứ âm thanh hấp dẫn, khi thổi lên có tiếng kêu ngắt quãng tò… te… tò… te. Có lẽ vì thế người ta gọi là “tò te”, sau nói chệch thành “tò he”. Một loại sản phẩm khác không thuộc loại chim cò mà là các mâm bồng như: nải chuối, đĩa xôi, chân giò, quả cau, quả hồng, quả oản… để phục vụ cho các bà, các cô đi lễ chùa vào các ngày rằm, mồng một có màu sắc đẹp. Sản phẩm tương đối giống đồ thực và pha thêm chút đường có thể ăn được nên trẻ con và người lớn đều thích, thường gọi là bánh vòng hoặc “con bánh”.



          Giữa thời buổi công nghệ kỹ thuật số lên ngôi, những trò chơi dân gian hầu như đã mất chỗ đứng trên thị trường, thì những con tò he nhiều mầu sắc lại đến gần hơn với trẻ em thành thị. Nghề làm tò he truyền thống đang được những nghệ nhân làng Xuân La, xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên nỗ lực khôi phục và phát triển.

          Sau nhiều năm tháng chưa thật sự khởi sắc, những nghệ nhân của làng Xuân La đã thành lập Câu lạc bộ Làng nghề truyền thống tò he Xuân La để chung tay giữ gìn nghề truyền thống. Từ 54 hội viên ban đầu, đến nay, số hội viên của câu lạc bộ đã tăng lên là 119 người. Ngoài những nghệ nhân cao tuổi, còn có những nghệ nhân trẻ cũng tìm cách giữ nghề theo cách riêng.

         Với sự nỗ lực trong nhiều năm qua, những con tò he xinh xắn, độc đáo của làng Xuân La đã không ít lần có mặt tại nhiều quốc gia trên thế giới như Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ…, để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng bạn bè quốc tế. Chủ tịch CLB Làng nghề truyền thống tò he Xuân La Nguyễn Văn Thành chia sẻ, sau khi xã Phượng Dực hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới, cơ sở hạ tầng hoàn thiện, câu lạc bộ sẽ xúc tiến chương trình phát triển du lịch làng nghề, mở ra hy vọng về bước phát triển của nghề nặn tò he trên mảnh đất giàu truyền thống văn hóa.




          Tò he được coi là sản phẩm đồ chơi dân gian độc đáo, vừa mang bản sắc dân tộc, vừa mang tính khoa học. Mặc dù không sử dụng được lâu (chỉ được trong khoảng từ 10 đến 30 ngày) nhưng tò he gần gũi cuộc sống với những hình ảnh đơn giản hàng ngày đã để lại cho người xem những tình cảm đặc biệt. Tò he là sự tích tụ của trí tuệ dân gian, đó thực sự là món ăn tinh thần hấp dẫn cho mọi người.


Nguồn: Sưu tầm

Chuyên mục:

Ý KIẾN KHÁCH HÀNG